Yapay zekâdan siteme kaç kişi geldiğini nasıl ölçerim?

Neden Analytics göstermiyor

Bir ziyaretçi Google'dan geldiğinde tarayıcı, "bu kişiyi Google gönderdi" bilgisini referans başlığında taşır. Analiz araçları bu başlığı okuyup kaynağı raporlar.

Yapay zekâ asistanlarından gelen tıklamalarda bu başlık genellikle gelmez. Sonuç: gerçekte ChatGPT'nin gönderdiği ziyaretçi, panelinizde "doğrudan trafik" olarak görünür — yani hiçbir şey öğrenmezsiniz. Türkiye'de çoğu otelin "yapay zekâdan bize kimse gelmiyor" sanmasının sebebi budur; gelenler görünmüyordur.

Önce iki metriği ayırın

Karıştırıldığında bütün ölçüm anlamını yitirir:

• Tarayıcı isabeti (bot fetch). Motorun sayfanızı okuması. GPTBot, OAI-SearchBot, ChatGPT-User, ClaudeBot, PerplexityBot gibi kullanıcı ajanlarıyla gelir. Görünürlük göstergesidir, ziyaretçi değildir.
• İnsan tıklaması. Yanıttaki bağlantıya tıklayan gerçek kişi. İş değeri olan metrik budur.

Bir tesis günde yüzlerce bot isabeti alıp sıfır tıklama alabilir. İkisini tek rakamda toplayan rapor, işe yaramaz.

Tek güvenilir iz: utm parametresi

Yapay zekâ araçları yanıtta gösterdikleri bağlantıya çoğunlukla kendi kaynak etiketlerini ekler — örneğin ?utm_source=chatgpt.com. Referans başlığı gelmediği için geriye kalan tek işaret budur. Ölçüm bu parametrenin sunucu kayıtlarında sayılmasıyla yapılır.

En sık yapılan hata: on kat şişirme

Buradaki tuzak, ölçümü yapan çoğu kişinin farkına varmadığı bir ayrıntıdır.

Ziyaretçi /?utm_source=chatgpt.com adresine indiğinde tarayıcısı o sayfanın bütün varlıklarını da ister: yazı tipleri, stil dosyası, görseller, veri çağrıları. Bu isteklerin her biri kayda düşer ve aynı adresi taşır. Deseni satırın herhangi bir yerinde arayan bir sayım, tek bir ziyareti onlarca kez sayar.

Kendi ölçümümüzde ham sayım bir sitede 135 tıklama gösterdi; istek satırına sabitlenmiş doğru sayım aynı dönemde 14 verdi. Aradaki fark, bir ajansın müşterisine on kat abartılı rapor sunması demektir.

Doğru sayım, yalnızca tarayıcının ilk sayfa isteğini dikkate alır; varlık isteklerini dışarıda bırakır.

İkinci tuzak: gerçek ziyaretçi görünmüyor olabilir

Site bir güvenlik/hızlandırma katmanının arkasındaysa sunucu kaydında görünen adres ziyaretçinin değil, o katmanın uç sunucusunundur. Bu durumda tekil ziyaretçi sayılamaz; yüz istek tek kişiden de gelmiş olabilir, yüz kişiden de.

Çözüm, kayıt biçimine gerçek ziyaretçi adresini taşıyan alanı eklemektir. Bu yapılmadan üretilen "tekil ziyaretçi" rakamı anlamsızdır.

Not: bu alan açıldığı anda kişisel veri işlemeye başlanır. KVKK açısından veri işleyen ilişkisinin yazılı olması gerekir.

Üçüncü tuzak: kayıtlar siliniyor

Sunucu erişim kayıtları çoğu kurulumda yedi gün sonra silinir. Yani bugün "geçen ay ne oldu" sorusunun cevabı çoğu tesiste yoktur. Ölçüme başlamanın ilk adımı, günlük özetleri kalıcı biçimde saklamaktır; ölçmeye önce başlayan, karşılaştırma yapabilen tek taraf olur.

Özet

Ölçmek için gereken üç şey: kayıtların doğru biçimde tutulması, isteklerin doğru sayılması, ve verinin zaman içinde saklanması. Üçü de kurulmadan yapılan bir yapay zekâ görünürlük çalışması, işe yarayıp yaramadığı hiç bilinmeden aylarca sürebilir.